PostWzrost

Degrowth / Décroissance po polsku

Postwzrost: w stronę dojrzałej gospodarki

Nieustanny wzrost konsumpcji i produkcji nie może być celem gospodarki oraz społeczeństwa – przekonują przedstawiciele ruchu degrowth (postwzrostu). Czym jest postwzrost, na jakie obawy odpowiada oraz co ma wspólnego z przedsiębiorczością społeczną?

Stroma ścieżka wzrostu

Mniej więcej od czasów rewolucji przemysłowej wzrost gospodarczy zaczął gwałtownie przyspieszać. W ciągu tych stu pięćdziesięciu lat rosnącego wykładniczo „przerobu” gospodarki przeciętny standard życia mieszkańców Ziemi istotnie się podniósł. Technologia zapewnia nawet średnio zamożnym mieszkańcom krajów globalnej Północy (czyli krajom gospodarczo rozwiniętym) udogodnienia i rozrywki, o których nie śniło się rzymskim cesarzom (choć coraz głośniej wybrzmiewają głosy krytyków technoutopii, w której brakuje czasu na bezpośrednie interakcje i wymagającą wytrwałości, kształtującą charakter pracę). Nigdy wcześniej produkcja dóbr kultury nie była tak obfita i zdemokratyzowana (choć traktowana jak towar popkultura rzadko bywa nośnikiem idei i wartości). Przeciętna oczekiwana długość życia wzrosła ponad dwukrotnie (choć rozziew między krajami bogatymi a globalnym Południem, zarówno jeśli chodzi o długość, jak i jakość życia, jest ogromny).

Read the rest of this entry »

Reklamy
Dodaj komentarz »

Nabór na kursy postwzrostu w krajach UE

Wciąż trwa nabór na kursy postwzrostu w ramach projektu GROWL.
Kursy są w pełni finansowane przez UE w ramach programu Grundtvig.

Zainteresowane osoby prosimy o kontakt.

Ogólne informacje o projekcie GROWL:
https://postwzrost.wordpress.com/growl-projekt-grundvig/

Kursy, które pozostały do końca projektu GROWL (szczegółowe informacje poniżej):

11. – 16. November 2014:
Social dimension of agroecology (Namur and Bruxelles, Belgium)

18. – 22. March 2015:
Degrowth & Agriculture – Resilient food production and distribution (Poland)

27. April – 1. May 2015:
Work in a degrowth society (Vienna, Austria)

31. May – 7. Jun 2015:
Community Building (Witzenhausen, Germany)

9. – 13. July 2015:
Degrowth Public Policies (Montemor-o-novo, Portugal)

Read the rest of this entry »

Dodaj komentarz »

WCZASY EKONOMICZNE | wykłady i dyskusje o ekonomii

WCZASY EKONOMICZNE / cykl wykładów i dyskusji na Zielonym Jazdowie
od 27 czerwca do 14 września w piątki i soboty o 19:00 w parku przed Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski
wstęp wolny

W czasach chwiejnej gospodarki i niepewnego zatrudnienia chyba tylko słowo “kryzys” robi oszałamiającą karierę. Zewsząd słyszymy głosy naukowców, myślicieli, aktywistów i ekspertów z różnych dziedzin, którzy zgodnie ostrzegają ludzkość przed szeroką paletą kryzysów: ekonomicznym, finansowym, klimatycznym, energetycznym, geopolitycznym, militarnym, nawet egzystencjalnym.

Zasłużyliśmy na odpoczynek od apokaliptycznych wizji. Stać nas na to, żeby zafundować sobie wakacje z prawdziwego zdarzenia. To czas, w którym spuszczone z łańcucha myśli dryfują w nowe rejony, wybieramy się na peryferie, szukamy pomysłów na dobre życie i sensowne urządzenia świata. Przyglądamy się kiełkującym praktykom twórczego oporu, łapiemy ulotne idee i grzejemy się w cieple opowieści o lepszej przyszłości.

Read the rest of this entry »

Dodaj komentarz »

ŚWIETLANA PRZYSZŁOŚĆ / seria warsztatów opartych na koncepcji PostWzrostu

W jakim chcemy żyć świecie?
Jak wyobrażamy sobie nasze otoczenie za 20 lat?
Seria warsztatów na których popracujemy wspólnie nad przyszłością – taką realistyczną i taką bardziej utopijną. Spotkania teoretyczno-praktyczne oparte na koncepcji PostWzrostu.

W każdą środę sierpnia w godz. 18-20 w kawiarni Sezonowa przy Nowym Teatrze (ul. Madalińskiego 10/16)

zapisy: warsztaty@nowyteatr.org

Read the rest of this entry »

Dodaj komentarz »

Haiku #1

Ślimaczku,

Wspinaj się na górę Fuji,

Ale powoli, powoli!

Issa (1763 – 1827)

Dodaj komentarz »

Dług i przyszłość pieniądza – spotkanie

Dzisiaj 24.09.2013 będziemy dyskutować o długu. Spotkanie odbędzie się na Kruczej 23/31 m.4 (blok między Hożą a Wspólną).

Przed spotkaniem czytamy:

Debt: The first five thousand years, David Greaber, Eurozine
http://www.eurozine.com/articles/2009-08-20-graeber-en.html
 
Mellor, M. – „The Future of Money”, 2010 – rozdział 1: „What Is Money”
http://www.mediafire.com/view/dy33ignhio3v8le/Mary-Mellor-The-Future-of-Money-2010.pdf

Oraz oglądamy:

Dodaj komentarz »

Emerytury bez wzrostu? – po spotkaniu z 27 maja 2013

(Jan Chudzyński, Justyna Szambelan)

W tym wpisie omawiamy:

>        Wszelkie wady OFE
>        Rodzaje systemów emerytalnych
>        Dług w systemie emerytalnym
>        System emerytalny a rynek pracy
>        System emerytalny a wzrost
>        System emerytalny a klimat

Przez media przetacza się gorąca dyskusja przeciwników i zwolenników OFE. Jak wiemy, do Otwartych Funduszy Emerytalnych  trafia część naszych składek emerytalnych, które następnie są inwestowane na giełdzie. Innymi słowy zbieramy w nich kapitał aby… wzrastał. Co na to postwzrost?

>> Wszelkie wady OFE

Po czternastu latach od wprowadzenia reformy do głosu doszła uprawniona krytyka: fundusze emerytalne czerpią z zarządzania obowiązkowymi składkami ogromne zyski, obciążając „przymusowych inwestorów” wysokimi opłatami (1); ujawniają się potencjalne konflikty interesów, tj. eksperci promujący OFE okazują się zasiadać w radach nadzorczych tychże funduszy (2); kolejne poprawki systemu tylko pozbawiają go zaś zamierzonych zalet, tak jak nakaz inwestowania głównie w obligacje (bo jeśli składki i tak mają trafić ostatecznie do budżetu państwa, to jaki sens ma przepuszczanie ich przez OFE  i płacenie oprocentowania od kupowanych przez nie obligacji skarbowych?)(3). Można pytać, jak poprawić działanie OFE. Można pytać, czy zrezygnować z systemu kapitałowego (OFE) na rzecz systemu solidarnościowego (ZUS).

My zadajemy pytanie: jaki system emerytalny  będzie kompatybilny ze zrównoważonym rozwojem?

>> Rodzaje systemów emerytalnych

Najpierw przyjrzyjmy się różnym możliwym sposobom zapewnienia obywatelom bezpieczeństwa na jesień życia. Poniższa tabelka przedstawia typologię systemów emerytalnych. Na pomarańczowo zaznaczony jest system OFE, na zielono ZUS, a na czerwono tzw. emerytura obywatelska, o której będzie mowa dalej.

system-emerytalny

Zasadnicza różnica między OFE a ZUS? Powodzenie systemu kapitałowego zależy od stopy zwrotu inwestycji na rynkach finansowych. Powodzenie systemu solidarnościowego zależy od sytuacji demograficznej i produktywności obywateli.

Emerytura obywatelska przysługuje każdemu obywatelowi. Nie zależy ona od wcześniejszych składek, w tym systemie takowych się nie odprowadza. Finansowana jest z bezpośrednio z budżetu, a więc z podatków, natomiast to jaka jest ich struktura i na kogo spada ich ciężar, jest przedmiotem osobnej debaty.

>> Dług w systemie emerytalnym

Czy (ukryty) dług emerytalny różni się od długu bankowego?

Polscy ekonomiści i komentatorzy gospodarczy wypowiadający się na temat systemu emerytalnego dzielą się na dwa obozy. Żaden z nich nie lubi długu. Przy tym zależy jakiego długu, bo każdy widzi wroga gdzie indziej. Jednych irytuje zadłużenie państwa powstałe w wyniku zakupu przez OFE państwowych obligacji. Drugich zdecydowanie bardziej odraża perspektywa posiadania ‚ukrytego’ długu emerytalnego, czyli zobowiązania państwowej instytucji ZUSu wobec przyszłych emerytów.

Określanie zobowiązań zapisywanych w ZUS jako dług jest pewną niekonsekwencją z ich strony. Żeby się o tym przekonać wystarczy rzut oka na zasady działania banku komercyjnego, w którym suma depozytów wielokrotnie przewyższa rzeczywisty kapitał. Tzw. bank run, czyli próba wypłacenia środków przez zbyt dużą liczbę klientów banku jednocześnie, zdarza się rzadko, ale jak pokazują ostatnie doświadczenia kilku dotkniętych kryzysem krajów Unii Europejskiej w pewnych okolicznościach jest to realne ryzyko. Ciężko nie oprzeć się wrażeniu, że niedobór środków w przypadku, gdy zbyt wielu emerytów w stosunku do pracujących zgłasza się do państwa po wypłatę świadczeń, jest analogiczną sytuacją. Co więcej, taki bank run staruszków narasta bardzo powoli i dlatego powinien być łatwiejszy do przewidzenia. Co więc sprawia, że zobowiązanie emerytalne nazywa się  ‚ukrytym’ długiem, a zobowiązania banku komercyjnego paliwem dla gospodarki?

>> System emerytalny a rynek pracy

System emerytalny musi uwzględniać strukturę rynku pracy. Coraz więcej osób pracuje na nieoskładkowanych umowach albo na czarno, a tym samym są one wykluczone z systemu emerytalnego. Trzeba liczyć się również z tym, że w przyszłości ścieżki kariery będą coraz bardziej zawiłe, a stałe i długoterminowe zatrudnienie u jednego pracodawcy prawdopodobnie stanie się rzadkością.

Co więcej, jeśli dążymy do tego, aby ludzie pracowali krócej, nie możemy uzależniać emerytury od długości stażu pracy. A ograniczenie czasu pracy jest jednym z głównych postulatów postwzrostu.

>> System emerytalny a wzrost

Solidarnościowy system emerytalny opiera się na mechanizmie redystrybucji dochodu narodowego, czyli przekazywaniu jego części od pracujących do emerytów. W teorii wyższy poziom PKB pozwala zebrać więcej środków na wypłaty emerytur, słowem, wyższy PKB to wyższe składki pracujących i wyższe emerytury. Należy jednak pamiętać, że to bardzo uproszczona analiza, która nie uwzględnia np. tego w jakim stopniu zmiany poziomu PKB pociągają za sobą wysokość płac, co z kolei przekłada się na faktyczną ilość środków jaką można zebrać od pracowników.

Dynamika wzrostu gospodarczego jest szczególnie istotna w II filarze. W końcu wielkość naszej przyszłej emerytury z tego źródła zależy od zwrotu z inwestycji dokonywanych przez towarzystwa emerytalne. Dla tych, którzy wierzą w nieskończony wzrost PKB idea filara kapitałowego może wydawać się bardzo atrakcyjna, jednak nawet tacy optymiści powinni zainteresować się jeszcze nie do końca wyjaśnioną relacją pomiędzy zwrotem z inwestycji a wzrostem gospodarczym. Choć zgodnie z teorią ekonomiczną średnia stopa zwrotu z inwestycji w długim okresie powinna być równa wzrostowi PKB, to wokół tego aksjomatu pojawiają się wątpliwości, nad którymi jako przyszli emeryci powinniśmy się pochylić.

Jedni ekonomiści twierdzą, że filar kapitałowy jest niepotrzebny, ponieważ w długim okresie i tak nie może on przynieść większego zwrotu z inwestycji niż średni poziom wzrostu gospodarczego. Inni odpowiadają im, że jest to możliwe nawet przez ‚wiele dziesiątków lat’. Można spekulować, czy wyniki inwestycyjne towarzystw zarządzających składkami w OFE mogą być niższe, równe albo wyższe od tempa wzrostu PKB. Oczywiście wszystko zależy od wiary i przyjętej tu perspektywy: 5, 50, 500 albo jak kto woli 55 lat… A tak na poważnie, to muszę się przyznać, że co raz mniej dziwi mnie fakt, że w debacie na temat OFE nikt nie zastanawia się na jakim poziomie będzie ten przyszły wzrost gospodarczy wokół którego mają oscylować zyski kapitałowe zapisywane na naszych kontach emerytalnych…

>> System emerytalny a klimat

Co oprócz kryzysu i mizernego wzrostu gospodarczego może w nieodległej przyszłości zagrozić zaangażowanym na rynku kapitałowym składkom milionów pracowników z całego świata?  Złe inwestycje.

Ostatnio coraz więcej mówi się o bańce w sektorze surowcowym i energetycznym, w których wycena aktywów koncernów w dużym stopniu opiera się na posiadanych przez nie prawach do eksploatacji złóż paliw kopalnych. Problem w tym, że w razie osiągniecia globalnego porozumienia w sprawie redukcji emisji dwutlenku węgla znaczna część złóż nigdy nie zostanie wykorzystana, a co za tym idzie, spadną planowane zyski i ceny akcji podmiotów sektora wydobywczego. Dla funduszy emerytalnych z całego świata spełnienie się takiego scenariusza może okazać się tragiczne w skutkach, bowiem zainwestowały one w tę branżę miliardy.

W związku z ryzykiem poniesienia strat część funduszy wycofuje swoje środki i stara się budować portfolio, w których nie ma akcji przedsiębiorstw zaangażowanych w wydobycie paliw kopalnych. Takie kroki podejmowane przez inwestorów a także obserwowany wzrost popularności etycznych funduszy każe po raz kolejny zastanowić się nad potencjalnymi źródłami przyszłego wzrostu gospodarczego, zwrotu z inwestycji, i wreszcie, naszych emerytur kapitałowych.

Dodaj komentarz »

Prezentacja ze spotkania 12 grudnia 2012

hipster_degrowth2

Czym jest postwzrost (link)

Zamieszczam link do prezentacji na której bazowaliśmy podczas otwartego spotkania w środę 12 grudnia. Dziękujemy wszystkim za przybycie.

Było fajnie!hipster_degrowth3hipster_degrowth1

Dodaj komentarz »

Bardzo długi i niebywale ciekawy tekst o przyszłości ziemi, teraźniejszości przyszłych dorosłych oraz alienacji

Starania o zrównoważony rozwój można sprowadzić do postulatu sprawiedliwości międzypokoleniowej. Skoro my możemy korzystać z przyrody taką, jaka jest dziś, to samo prawo powinno przysługiwać naszym dzieciom, wnukom, wnuczkom, ich dzieciom i tak dalej. Ergo nasz rozwój nie może odbywać się kosztem przyrody. Termin ‘zrównoważony’ trudno uznać w tej sytuacji za intuicyjnie zrozumiały, ale ktoś tak wymyślił kilkanaście lat temu i teraz trzeba się go trzymać nie chcąc popaść w lingwistyczno-definicyjne dywagacje. Które oczywiście świetnie nadają się na kolejny tekst. Ale ten jest o czymś innym.

Do ludzi powoli dociera fakt, że żyjemy w kryzysie ekologicznym. Może akurat nie do przedstawicieli polskiej polityki, którzy z dziwną satysfakcją psują atmosferę kolejnych negocjacji klimatycznych. Lecz dobre wyniki partii zielonych w Niemczech, czy powszechność zielonych postulatów w brytyjskiej debacie publicznej są faktem. Jak zwykle, nieco gorzej wygląda przejście od gadania do działania… ale, o dziwo, to nie o tym ma być ten tekst.

Bo w zakamarkach świadomości czai się drugi wymiar kryzysu. Kryzys alienacji. Tym razem nie chodzi jednak o władzę albo środowisko pracy. Problemem jest brak kontaktu z przyrodą wśród dzieciaków. Read the rest of this entry »

1 Komentarz »

A teraz rusza także zawartość bloga

Zapraszamy do sprawdzenia podstawowej kwestii, czyli odpowiedzi czym jest postwzrost. Mamy też już pierwszy wpis w słowniczku! Na początek przyglądamy się słowu ‚rozwój’, które sprawia wrażenie jakby w debacie publicznej zupełnie oderwało się od swojego pierwotnego znaczenia (czego dobitnym przykładem najczęściej spotykany rozwijacz, czyli deweloper). Jeśli czujesz, że w rozwoju nie chodzi o podążanie tam, gdzie prowadzą deweloperzy – sprawdź nasz słownik.

1 Komentarz »